برمىگردد .
قوله : و كان اصل اتيانه : يعنى اتيان العمل .
قوله : بلا داع له سواه : ضمير در « له » به مكلّف و در « سواه » به داعى الامر راجع است .
قوله : لما ينافى قصد الامتثال : ضمير در « ينافى » به اصل اتيان عمل راجع است .
قوله : و ان كان لاغيا : ضمير در « كان » به مكلّف راجع است .
قوله : فى كيفيّة امتثاله : يعنى امتثال عمل .
قوله : بل يحسن ايضا : ضمير در « يحسن » به احتياط راجع است .
قوله : فيما كان من مخالفته : يعنى مخالفة التّكليف .
قوله : على تقدير ثبوته : يعنى ثبوت التّكليف فى الواقع .
متن : و امّا البراءة العقليّة :
فلا يجوز اجرائها الّا بعد الفحص و اليأس عن الظّفر بالحجّة على التّكليف ، لما مرّت الاشارة اليه من عدم استقلال العقل بها الّا بعدهما .
ترجمه :
شرط برائت عقليّه
امّا كلام در شرط برائت عقليّه ، بايد بگوئيم :
اجراء آن جائز نيست مگر پس از فحص و مأيوس شدن از دست يافتن به دليل بر تكليف زيرا قبلا به آن اشاره كرده و گفتيم عقل هرگز حكم بحسن برائت نمىكند مگر پس از فحص از دليل و مأيوس شدن از وجود آن چه آنكه موضوع اين اصل قبح عقاب بلابيان است لاجرم عدم بيان و فقدان دليل مىبايد از طريق تفحّص احراز گردد تا بتوان اصل مورد بحث را جارى نمود پس فحص نسبت به اين اصل شرط جريان آن مىباشد چنانچه قبلا آن را تذكّر داديم .