محاذير ياد شده آيا وجود داشته يا وجود ندارند و نيز بايد ملاحظه كرد كه شبهه غير محصوره در چه مرتبهاى از كثرت اطراف قرار دارد چه آنكه شبهه غير محصوره در برخى از مراتب از كثرت موجب امور مذكور بوده و نسبت به بعضى ديگر چنين نمىباشد .
لازم بتذكّر است در صورتى كه نسبت به عروض موجب و حصول امرى كه مستلزم محاذير نامبرده است اگر شكّ گردد بايد از اطلاق دليل تكليف تبعيّت نموده و آن را امتثال كرد مشروط به اينكه اطلاقى وجود داشته باشد و در غير اين صورت به برائت متمسّك بايد شد زيرا در تكليف فعلى شكّ و ترديد مىباشد .
سپس مرحوم مصنّف مىفرمايد :
آنچه در اينجا گفتيم حقّ كلام و روح مطلب بود و در قبال گفته ما آنچه برخى فرموده و آن را ملاك ضابطه محصور و غير محصور قرار دادهاند از جزاف خالى نيست .
تحرير و شرح
قوله : انّه قد عرفت : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » مىباشد .
قوله : انّه مع فعليّة التّكليف المعلوم : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » مىباشد .
قوله : باجتناب كلّها : كلمه « باجتناب » متعلّق است به « موافقته » و ضمير در « كلّها » به اطراف برمىگردد اين عبارت ناظر است به شبهات تحريميّه .
قوله : او ارتكابه : يعنى ارتكاب كلّها ، اين عبارت ناظر است به شبهات وجوبيّه .
قوله : او ضرر فيها : ضمير در « فيها » به موافقت قطعيّه راجع است .
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 650
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦٥٠