ما هو عليه من كثرة اطرافه .
ترجمه :
عدم تفاوت بين محصور و غير محصور بودن اطراف علم اجمالى
سپس مرحوم مصنّف مىفرماين :
علىالظّاهر اگر فرض نموديم كه معلوم بالاجمال نيز همچون معلوم بالتّفصيل فعلى من جميع الجهات مىباشد به اين معنا كه مانعى از تأثير علم اجمالى ممانعت نكرده و در موردش شارع مقدّس حكم ظاهرى مخالف با آن جعل نفرموده باشد عقل موافقت آن را لازم و بطور مطلق واجب اعلام مىكند اگرچه اطراف آن غير محصور باشد همانطورىكه در فرض علم تفصيلى عقل اطاعت و امتثال تكليف معلوم بالتّفصيل را لازم قرار مىدهد و همانطورىكه گفته شد هيچ فرقى نيست بين اينكه اطراف علم اجمالى محصور بوده يا غير محصور باشند بلكه در هر دو فرض اطاعت و امتثال لازم است ازاينرو مكلّف موظّف است از باب احتياط رعايت تكليف را نسبت به تمام اطراف بنمايد .
بلى ، تنها فرقى كه بين اطراف محصور و غير محصور وجود دارد اينست كه :
اگر اطراف علم اجمالى غير محصور باشند بسا اين معنا ملازم با امرى است كه آن مانع از فعليّت تكليف معلوم مىباشد بهطورى كه اگر اين مانع وجود نمىداشت تكليف مزبور از جميع جهات فعلى محسوب شده و اتيانش واجب مىبود ولى مانع موجود باعث شده كه تكليف واقعى از اين جهت فعلى نباشد .
ولى در جائى كه اطراف آن محصور باشند فرض وجود مانع صحيح نيست بلكه بحسب فرض چون جعل حكم ظاهرى در موردش نشده علم