ترجمه :
نبودن اصطلاح جديد در لفظ مطلق و مشروط
ظاهرا اصوليّون در لفظ مطلق و مشروط اصطلاح جديد و حادثى ندارند بلكه هريك از ايندو با همان معناى عرفى كه دارند مورد بحث در اينجا واقع ميشوند چنانچه بحسب ظاهر دو وصف اطلاق و اشتراط از اوصاف اضافى بوده نه حقيقى و الّا نمىبايد واجب مطلقى اصلا يافت شود زيرا ضرورى و بديهى است كه وجوب هر واجبى مشروط است ببرخى از امور و لا اقلّ هر واجبى نسبت به شرائط عامّه همچون بلوغ و عقل مشروط است .
پس سزاوار است كه گفته شود :
واجب با هر شيئى كه با آن ملاحظه مىشود اگر وجوبش مشروط به آن نبوده پس نسبت به آن مطلق محسوب شده و در غير اين صورت بملاحظه آن مشروط مىباشد اگر چه نسبت به شيئ ديگر به عكس است .
تحرير و شرح
مرحوم مصنّف در اين عبارات بشرح دو نكته پرداخته و آنها عبارتند از :
نكته اوّل
حضرات اصوليّون در لفظ « مطلق » و « مشروط » اصطلاح جديد و حادثى ندارند بلكه به همان معناى عرفى كه مصطلح هستند مورد صحبت و كلام در اصول ميباشند لذا بايد بگوئيم :
واجب را وقتى با قيد و خصوصيّتى ملاحظه ميكنند از دو حال خارج نيست :
الف : آنكه وجوب واجب وابسته و مشروط با آن قيد نباشد مانند