ترجمه :
امر سوّم در بيان تقسيمات واجب
از جمله
تقسيم واجب بمطلق و مشروط است :
و براى هريك از ايندو تعريفات و حدودى ذكر شده كه هركدام باعتبار اشتمالش بر قيدى از قيود با ديگرى تفاوت و اختلاف دارد و بسا در اين مقام كلام را بواسطه نقض و اشكال بر طرد و عكس تعريف و جواب از آن طولانى نمودهاند با اينكه اين قبيل تعاريف از سنخ تعريفات لفظى كه صرفا به منظور شرح اسم بوده ميباشند و از نوع تعاريف حدّى و رسمى نيستند تا مورد اين گونه نقوض و اشكالات قرار بگيرند از اينرو شايسته نيست كه بحث را به اين قبيل منازعات و كلمات طولانى نموده و از مسيرش خارج كنيم .
تحرير و شرح
قوله : منها : يعنى و از جمله تقسيمات واجب .
قوله : تقسيمه الى المطلق و المشروط : ضمير در « تقسيمه » به واجب راجع است .
قوله : و قد ذكر لكلّ منهما : ضمير در « منهما » به مطلق و مشروط راجع است .
قوله : تعريفات و حدود : از جمله مرحوم صاحب فصول ميفرمايند :
مطلق واجبى است كه پس از حصول شرائط عامّه يعنى بلوغ و عقل و قدرت و علم وجوبش بر امر ديگرى موقوف نباشد و در مقابل واجب مشروط آنست كه وجوبش بر امر ديگرى غير از شرائط عامّه توقّف داشته باشد .