قوله : و ان ارتبط به الواجب : ضمير در « به » به شرط راجع است و مقصود « امر معلّق عليه » مىباشد .
[ مناط در فعلى بودن وجوب مقدّمه ]
متن :
تنبيه
قد انقدح من مطاوى ما ذكرناه انّ المناط فى فعليّة وجوب المقدّمة الوجوديّة و كونه فى الحال بحيث يجب على المكلّف تحصيلها هى فعليّة وجوب ذيها و لو كان امرا استقباليّا كالصّوم فى الغد و المناسك فى الموسم كان وجوبه مشروطا به شرط موجود اخذ فيه و لو متأخّرا او مطلقا منجّزا كان او معلّقا فيما اذا لم يكن مقدّمة للوجوب ايضا او مأخوذة فى الواجب على نحو يستحيل ان يكون موردا للتّكليف كما اذا اخذ عنوانا للمكلّف كالمسافر و الحاضر و المستطيع الى غير ذلك او جعل الفعل المقيّد باتّفاق حصوله و تقدير وجوده بلا اختيار او باختياره موردا للتّكليف ضرورة انّه لو كان مقدّمة الوجوب ايضا لا يكاد يكون هناك وجوب الّا بعد حصوله و بعد الحصول يكون وجوبه طلب الحاصل كما انّه اذا اخذ على احد النّحوين يكون كذلك ، فلو لم يحصل لما كان الفعل موردا للتّكليف و مع حصوله لا يكاد يصحّ تعلّقه به فافهم .
ترجمه :
تنبيه
از آنچه ذكر شد اينطور بدست آمد كه مناط در فعلى بودن وجوب مقدّمه وجوديّه و حالى بودنش بطورى كه بر مكلّف تحصيل آن واجب باشد فعلى بودن وجوب ذو المقدّمه بوده اگرچه امهر استقبالى باشد همچون روزه در فردا و مناسك حجّ در موسم .
و در اين معنا فرقى نيست بين اينكه ذو المقدّمه وجوبش مشروط به شرطى بوده كه وجود آن در وجوب ذو المقدّمه اعتبار شده ولو بنحو شرط متأخّر يا وجوب مطلق باشد و در مطلق نيز تفاوتى نيست بين اينكه منجّز بوده يا معلّق باشد .