قوله : الّا الى الشّخص او معه : ضمير در « معه » به شخص راجع بوده و عبارت « الى الشّخص » متعلّق است به « اشاره » و « معه » به « تخاطب » تعلّق دارد .
متن : فتلخّص ممّا حقّقناه انّ التّشخّص النّاشئ من قبل الاستعمالات لا يوجب تشخّص المستعمل فيه سواء كان تشخّصا خارجيّا كما فى مثل اسماء الاشارة او ذهنيّا كما فى اسماء الاجناس و الحروف و نحوهما من غير فرق فى ذلك اصلا بين الحروف و اسماء الاجناس .
ترجمه :
ملخّص تحقيق مرحوم مصنّف
ملخّص آنچه تحقيق كرديم آنست كه تشخّص حاصل از ناحيه استعمالات سبب نمىشود كه مستعمل فيه مشخّص شود اعم از آنكه تشخّص حاصل خارجى بوده همچون پيدا شدن آن در اسماء اشاره يا ذهنى باشد نظير تشخّص ناشى در اسماء اجناس و حروف و امثال اين دو بدون اينكه كوچكترين فرقى در اين امر بين حروف و اسماء اجناس باشد .
قوله : كما فى مثل اسماء الاشارة : چه آنكه در صحّت اشاره شرط است كه مشار اليه محسوس و موجود خارجى باشد و پرواضح است بعد از اشاره به آن تشخّص ناشى از قبل اشاره در خارج تحقّق پيدا مىكند .
قوله : كما فى اسماء الاجناس و الحروف : در اسماء اجناس و حروف لازم است معانى آنها در ذهن تصوّر و تعقّل شوند و بموجب الشّيء ما لم يتشخّص لم يوجد تا در ذهن معانى آنها تشخّص پيدا نكنند قابل وجود نمىشوند ازاينرو معانى اسماء اجناس و حروف در ذهن جزئى مىباشند .
قوله : من غير فرق فى ذلك اصلا : مشار اليه « ذلك » تشخّص ذهنى مىباشد .