تحرير و شرح
وجوب بانحاء و اقسامى تقسيم مىگردد كه مرحوم مصنّف به برخى از آنها در اينجا اشاره كرده كه ما نيز به شرح و توضيح آنها مىپردازيم :
وجوب نفسى : عبارتست از حكم الزامى كه به ذات شىء تعلّق گرفته بهطورىكه آن شىء ذاتا خودش مطلوب باشد نه بخاطر مطلوبيّت امر ديگر مانند نماز كه ذاتا مطلوب بوده و وجوبى كه به آن تعلّق گرفته صرفا بخاطر مطلوبيّت و مصلحت نفسيّه كامنه در آن مىباشد و در مقابل اين وجوب ، وجوب غيرى قرار گرفته .
وجوب غيرى : عبارتست از حكم الزامى كه به شيئى تعلّق گرفته و واسطه تعلّق امر ديگرى باشد يعنى چون آن امر مطلوب و واجب است بخاطر آن شىء مزبور نيز واجب شده همچون واجبات مقدّمى با تمام اقسام و انحائش از قبيل واجبات شرطى و شطرى و اعدادى و امثال اينها .
وجوب تعيينى : عبارتست از حكم الزامى كه صرفا به يك شىء بنحو تعيّن تعلّق گرفته باشد نظير تعلّق وجوب به صلوات يوميّه و حجّ و صوم رمضان و امثال اينها و در مقابل آن وجوب تخييرى واقع است .
وجوب تخييرى : عبارتست از حكم الزامى كه به دو شىء يا بيشتر بنحو لا على التّعيين تعلّق گرفته باشد نظير وجوبى كه به خصال كفارات متعلّق است .
وجوب عينى : عبارتست از حكم الزامى كه در اطاعت و انجامش هركدام از افراد بطور مستقلّ و علىحدّه مكلّف مىباشند نظير وجوب متعلّق به نماز و روزه و حجّ و در مقابل آن وجوب كفائى واقع است .
وجوب كفائى : عبارتست از حكم الزامى كه در اطاعت و انجامش صرفا افرادى مكلّف و موظّفند كه با قيام آنها غرض و مطلوب آمر حاصل شود همچون وجوبى كه بامر معروف و نهى از منكر يا جهاد تعلّق گرفته .