مظهر غير مىباشد همچون تعريفى كه براى نور كردهاند و پرواضح است كه اين مفهوم غير از مفهوم واجب الوجود جلّ و على است .
قوله : و منه قد انقدح : ضمير « منه » به كفايت مغايرة مبدأ با ذات بحسب مفهوم راجع است .
قوله : لعدم المغايرة المعتبرة بالاتّفاق : علّت است براى « الالتزام بالنّقل الخ » .
قوله : و ذلك لما عرفت الخ : مشار اليه « ذلك » انقداح ما فى الفصول مىباشد .
قوله : و لا اتّفاق على اعتبار غيرها : يعنى غير مغايرت مفهومى .
قوله : على عدم اعتباره : يعنى على عدم اعتبار غيرها .
قوله : و قد عرفت ثبوت المغايرة كذلك : يعنى مغايرت مفهومى .
متن : الخامس انّه وقع الخلاف بعد الاتّفاق على اعتبار المغايرة كما عرفت بين المبدا و ما يجرى عليه المشتقّ فى اعتبار قيام المبدا به فى صدقه على نحو الحقيقة .
و قد استدلّ من قال بعدم الاعتبار بصدق « الضّارب » و « المولم » مع قيام الضّرب و الالم بالمضروب و المولم بالفتح .
و التّحقيق انّه لا ينبغى ان يرتاب من كان من اولى الالباب فى انّه يعتبر فى صدق المشتقّ على الذّات و جريه عليها من التّلبّس بالمبدا بنحو خاصّ على اختلاف انحائه النّاشئة من اختلاف الموادّ تارة و اختلاف الهيئات اخرى من القيام صدورا او حلولا او وقوعا عليه او فيه او انتزاعه عنه مفهوما مع اتّحاده معه خارجا كما فى صفاته تعالى على ما اشرنا اليه آنفا او مع عدم تحقّق الّا للمنتزع عنه كما فى الاضافات و الاعتبارات الّتى لا تتحقّق لها و لا يكون بحذائها فى الخارج شىء و تكون من الخارج المحمول لا المحمول بالضّميمة .
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 423
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٢٣