كلام مرحوم محقّق مشگينى در حاشيه
مرحوم ميرزا ابو الحسن مشگينى صاحب حاشيه در اين مقام مىفرماين :
مقصود مصنّف از « لما عرفت من ارتكازه الخ » اينست كه استدلال محقّق رشتى را جواب دهند و استدلال ميرزاى رشتى ( ره ) را اينطور تقرير فرموده :
غرض ايشان از استدلال مزبور اينست كه اگر از طريق برهان تضادّ بخواهيم اشتراط يعنى وضع مشتقّ در خصوص من تلبّس بالمبدا را اثبات كنيم اين استدلال دورى است و باطل مىباشد .
شرح دور
اگر دليل بر وضع مشتقّات در خصوص متلبّس به مبدأ برهان تضادّ باشد اقتضاى دليليّت آنست كه علم به وضع مشتقّات در متلبّس موقوف برآن باشد چه آنكه علم بمدلول موقوف بر علم به دليل مىباشد درحالىكه علم به تضادّ صفات موقوف بر آنست كه بدانيم مشتقّات در خصوص متلبّس به مبدأ وضع شدهاند و اين دور واضح و صريح است لذا نمىتوان آن را از ادلّه قائل باشتراط قرار داد .
جواب مرحوم مصنّف از اشكال دور
مرحوم مصنّف در جواب از اين اشكال مىفرماين :
علم به تضادّ ارتكازى است و بدين ترتيب اشكال دور مرتفع است زيرا علم تفصيلى به وضع مشتقّات در خصوص متلبّس به مبدأ موقوف بر علم ارتكازى اجمالى به تضادّ است و اين علم ارتكازى موقوف بر علم تفصيلى مزبور نبوده بلكه متوقّف بر علم اجمالى به وضع مشتقّات در خصوص متلبّس مىباشد و به عبارت ديگر :