ترجمه :
امر سوّم خروج افعال و مصادر مزيد از مورد نزاع
واضح و روشن است كه افعال و مصادر مزيد از حيطه و حريم نزاع خارج مىباشند ، زيرا در حقّ آنها نمىتوان گفت اوصافى هستند جارى بر ذوات چه آنكه مصادر مزيد همچون مجرّد صرفا دلالت بر حدثى دارند كه ذوات به آنها متّصف و آنها به ذوات قوام و تحصّل پيدا مىكنند چنانچه افعال نيز تنها دلالت بر قيام مبادى به ذوات دارند اعمّ از آنكه قيام بنحو صدور بوده يا بطور حلول و يا اساسا طلب ايجاد و يا ترك باشد به آن اختلافى كه بين آنها وجود دارد .
تحرير و شرح
حاصل فرموده مصنّف اينست كه :
نزاع حضرات در مشتقّ منحصر است به ذواتى كه به مبادى متّصف هستند ازاينرو افعال اگرچه مشتقّ اصطلاحى مىباشند يا مصادر مزيد و لو جزء مشتقّات شمرده شدهاند ولى به ملاحظه آنكه ذات موصوف به مبدأ بر آنها صادق نيست از حريم نزاع خارجند .
توضيح
مصادر مزيد همچون « اكرام » و « استقامت » و امثال آن با مصادر مجرّد از نظر دلالت بر نفس حدث هيچگونه فرقى ندارند و پرواضح است چنين معانى صلاحيّت براى محلّ نزاع را ندارند .
و امّا افعال : بايد گفت كه افعال همان نفس مصادر بوده و بدين ترتيب دلالت بر مجرّد قيام مبادى به ذوات دارند نه بر ذوات متّصف به