متن : ثمّ انّه ربّما لا يكون لموضوع العلم و هو الكلّى المتّحد مع موضوعات المسائل عنوان خاصّ و اسم مخصوص ، فيصحّ ان يعبّر عنه بكلّ ما دلّ عليه ، بداهة عدم دخل ذلك فى موضوعيّته اصلا .
عدم لزوم عنوان خاصّ ترجمه :
براى موضوع
چهبسا براى موضوع علم يعنى كلّى كه با موضوعات مسائل متّحد است عنوان خاصّ و اسم مشخّصى نمىباشد لذا در چنين مواردى صحيح است كه از آن بهر عبارتى كه برآن دلالت داشته باشد تعبير نمود چه آنكه بديهى است خصوصيّت عنوان و اسم هيچگونه دخالتى در موضوعيّت موضوع ندارد .
مؤلّف گويد : وجه فرموده مصنّف ( ره ) اينست كه مناط و ملاك در موضوعيّت موضوع وجود يا ماهيّت آن بوده كه در ترتّب غرض دخيل مىباشند امّا عنوان و اسم كه وسيله حصول علم ما بموضوع مىباشد اساسا دخالتى در اين امر ندارد .
و به عبارت ديگر :
آثار و خواصّ بر حقيقت يا وجود اشياء مترتّب است نه بر علم به حقيقت يا وجود آنها .
تحرير و شرح
قوله : ثمّ انّه ربّما لا يكون : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » مىباشد .
قوله : و هو الكلّى المتّحد الخ : ضمير « هو » به موضوع علم راجع است .
قوله : ان يعبّر عنه : ضمير در « عنه » به موضوع علم راجع است .
قوله : بكلّ ما دلّ عليه : ضمير در « عليه » به موضوع عائد است .