قوله : و لا عن موصوف دون صفته : زيرا بجاى موصوف نمىتوان ضمير قرار داد چه آنكه ضمير موصوف واقع نمىشود .
قوله : و لا صفة دون موصوفها : چه آنكه بجاى صفت جايز نيست ضمير قرار داد زيرا ضمير صفت واقع نمىشود .
قوله : و لا مضاف دون مضاف اليه : زيرا ضمير اضافه نمىشود .
قوله : و لا مصدر عامل : چه آنكه اگر ضمير را بجاى مصدر عامل بگذاريم مىبايد همچون مصدر عمل كند در حالى كه ضمير عمل نمىكند .
قوله : و فيه كالكافية : ضمير در « فيه » به كتاب تسهيل راجع است .
قوله : عن غير المتصرّف من المصادر و الظروف : مقصود از مصدر غير متصرّف ، مصدرى است كه فقط مفعول مطلق واقع مىشود مانند سبحان منظور از ظرف غيرمتصرّف آنست كه تنها مفعول فيه قرار مىگيرد مانند امس .
متن : « 723 »
و أخبروا هنا بأل عن بعض ما * يكون فيه الفعل قد تقدّما
تجزيه و تركيب
واو : استينافيّه .
اخبروا : فعل ماضى ، جمع ، مذكّر ، غائب ، ثلاثى مزيد ، باب افعال ، متعدّى ، معلوم و ضمير جمع فاعلش مىباشد .
هنا : اسم اشاره به مكان نزديك ، متعلّق به « اخبروا » .
باء : حرف جرّ .
ال : مجرور به « باء » ، متعلّق به « اخبروا » .
عن : حرف جرّ .
بعض : مجرور به « عن » ، متعلّق به « اخبروا » ، مضاف .
ما : موصوله .
يكون : فعل مضارع ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، فعل ناقص ، صله براى « ما » .
فيه : جارّ و مجرور ، متعلّق به « يكون » ضمير مجرور در آن عائد است به « ما » .
الفعل : اسم براى « يكون » .
قد : به معناى تحقيق .