سواهما : مضاف و مضاف اليه ، خبر براى « يكون » محذوف .
فاء : شبه رابط .
وسّطه : فعل و فاعل و مفعول ، فعل امر ، مفرد ، مذكّر ، حاضر ، ثلاثى مزيد ، باب تفعيل ، متعدّى ، معلوم .
صلة : حال است از ضمير مفعولى در « وسّطه » .
عائدها : مضاف و مضاف اليه ، مبتداء .
خلف : مضاف ، خبر .
معطى : به صيغه اسم فاعل ، مضاف اليه ، مضاف .
التكملة : مضاف اليه و مقصود از « معطى التكملة » خبر مىباشد .
ترجمه :
و آنچه غير از « الذى » و خبر آن مىباشد را در وسط ايندو قرار بده در حالى كه صله براى « الذى » محسوب شده و عائدش بجاى خبر قرار مىگيرد .
متن : « 719 »
نحو الّذى ضربته زيد فذا * ضربت زيدا كان قادر المأخذا
تجزيه و تركيب
نحو : خبر است براى مبتداء محذوف و تقدير آن : ذلك نحو . . . مىباشد ، مضاف و جمله اسميّه بعد مضاف اليهش مىباشد .
الذى : مبتداء .
ضربته : فعل و فاعل و مفعول ، صله و عائد براى « الذى » .
زيد : خبر براى « الذى » .
فاء : عاطفه .
ذا : اسم اشاره ، مبتداء .
ضربت : فعل و فاعل .
زيدا : مفعول براى « ضربت » و جمله « ضربت زيدا » محلّا منصوب است تا خبر مقدّم باشد براى « كان » .
كان : از افعال ناقصه و ضمير مستتر در آن اسمش مىباشد و جمله « كان » با اسم و خبرش خبر براى « ذا » مىباشند .