شرح عربى :
فصل فى أما
بفتح الهمزة و التّشديد و « لو لا » و « لو ما » و فيه « هلّا » و « الّا » و « ألا » .
( أمّا كمهمايك من شيئ ) فهى نائبة عن حرف الشّرط و فعله و لذا لا يليها فعل ( و فالتلوتلوها وجوبا ألفا ) لأنّه مع ما قبله جواب الشّرط و إنّما أخّرت إليه ، كراهة أن يوالى بين لفظى الشّرط و الجزاء نحو « أمّا قائم فزيد » و « أمّا زيد فقائم » و « أمّا زيدا فأكرم » و « أمّا عمروا فأعرض عنه » .
( و حذف ذى الفا شدّ فى نثر إذا لم يك قول معها قد نبذا ) أى حذف ، كقوله صلّى اللّه عليه و آله « أمّا بعد ما بال رجال » فإن كان معها قول و حذف جاز حذف الفاء بل وجب كقوله تعالى « فأمّا الّذين اسودّت وجوههم أكفرتم بعد إيمانكم » أى فيقال لهم أكفرتم .
ترجمه و شرح :
مبحث « امّا »
شارح گويد :
در اين مبحث از « امّا » بفتح همزه و تشديد ميم و نيز « لو لا » و « لو ما » صحبت مىكنيم .
و همچنين در آن از « هلّا » و « الّا » و « الا » بحث مىشود .
مصنّف گويد :
كلمه « امّا » همچون « مهمايك من شيئ » بوده و واجب است « فاء » برسر تلوتلو آن داخل شود .
شارح گويد :
منظور اينست كه كلمه « امّا » از حرف و فعل شرط نيابت كرده لاجرم بعد از « امّا » نبايد فعل درآيد .
و طبق گفته مصنّف واجب و لازمست كه « فاء » برسر تلوتلو آن يعنى برسر جواب درآيد چه آنكه « تلوتلو » با آنچه قبلش قرار گرفته جواب شرط مىباشد .
سؤال
اگر « تلوتلو » جواب باشد على القاعده « فاء » را لازم است برسر « تلو » درآورند نه « تلوتلو » و بعبارت ديگر مىبايد « فاء » برجزئى كه بلافاصله بعد از « امّا » قرار گرفته داخل شود نه جزء متأخّر .