يعنى : و اگر اختيار بما داده مىشد هرآينه از يكديگر جدا نمىشديم ولى اختيار با روزگار است .
شاهد در « لما افترقنا » است كه جواب « لو » بوده و منفى مىباشد و چنانچه مىبينيم مقرون با « لام » آمده است .
قوله : و موضع « ان » حينئذ : كلمه « حينئذ » يعنى حين اقتران « لو » معها .
قوله : و يجب عنده : يعنى عند زمخشرى .
قوله : ان يكون حينئذ : يعنى حين كونها فاعلا لثبت مقدّرا .
قوله : و ردّه المصنّف : ضمير منصوبى در « ردّه » به زمخشرى راجع است .
قوله : لورودها اسما : ضمير در « ورودها » به خبر « انّ » راجع است .
قوله : و لو انّ ما فى الارض من شجرة الخ : آيه ( 27 ) از سورهء لقمان .
قوله : و لو علم اللّه فيهم الخ : آيه ( 23 ) از سورهء انفال .
قوله : لو تركوا من خلفهم الخ : آيه ( 9 ) از سورهء نساء .
قوله : و لو شاء اللّه ما اقتتلوا : آيه ( 253 ) از سورهء بقره .
متن : « 712 »
أمّا كمهما يك من شيئ وفا * لتلوتلوها وجوبا ألفا
تجزيه و تركيب
امّا : اسم ، مبتداء .
كمهما يك من شيئ : جارّ و مجرور ، متعلّق به « استقرّ » ، خبر .
واو : عاطفه .
فاء : با الف مقصوره كه به جهت ضرورت شعرى اينطور ضبط شده ، مبتداء .
لام : حرف جرّ .
تلو : مجرور به « لام » ، متعلّق به « الفا » ، مضاف .
تلوها : مضاف و مضاف اليه و مضاف اليه است براى « تلو » .
وجوبا : حال .
الف : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، ثلاثى مجرّد ، مجهول ، متعدّى ، خبر براى