باء : جارّه .
لا : براى نفى جنس .
حذر : اسم است براى « لاء » و چون برسر « لاء » حرف جرّ درآمده عملش منتفى شده است .
ترجمه :
و اگر شرط و قسم پشت سر هم درآمده و پيش از آن دو كلمهاى كه داراى خبر است واقع شده باشد قاعده اينست كه شرط را مطلقا برقسم ترجيح داده و جواب را براى آن مىآورند بدون اينكه در اين حكم محذور و اشكالى باشد .
متن : « 708 »
و ربّما رجّح بعد قسم * شرط بلاذى خبر مقدّم
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
ربّ : حرف جرّ و بواسطه « ما » از عمل مهمل گرديده .
ما : كافّه از عمل ، زائده .
رجّح : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، مجهول ، ثلاثى مزيد ، باب تفعيل .
بعد : اسم ، ظرف ، متعلّق به « رجّح » ، مضاف .
قسم : مضاف اليه .
شرط : نائب فاعل است براى « رجّح » .
باء : حرف جرّ .
لا : براى نفى جنس و چون قبلش حرف جرّ آمده از عمل مهمل گرديده .
ذى : اسم براى « لاء » ، مضاف .
خبر : مضاف اليه .
مقدّم : صفت است براى « ذى خبر » .
ترجمه :
بسا بعد از قسم شرط را ترجيح داده و جواب را براى آن مىآورند بدون اينكه كلمهاى كه محتاج به خبر باشد قبل از آن دو آمده باشد .
شرح عربى :
( و جزم أو نصب ) ثابت ( لفعل ) واقع ( إترفا أو واو إن بالجملتين ) أى جملة الشّرط و جملة