مثل : اسم ، مضاف ، خبر مقدّم .
فعل : مضاف اليه .
فى : حرف جرّ .
ذا : اسم اشاره ، محلّا مجرور است به « فى » ، متعلّق به « مثل » .
الاعلال : مشار اليه براى « ذا » و عطف بيان از آن مىباشد .
اسم : مبتداء مؤخّر ، موصوف .
ضاهى : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، ثلاثى مزيد ، باب مفاعله .
مضارعا : مفعول براى « ضاهى » .
واو : حاليه .
فيه : جارّ و مجرور ، متعلّق باستقرّ ، خبر مقدّم .
وسم : مبتداءمؤخّر و جمله « و فيه وسم » جمله حاليه است .
ترجمه :
اسمى كه شباهت به فعل مضارع داشته و در آن علامتش باشد در اين اعلال همچون فعل است .
متن : « 979 »
و مفعل صحّح كالمفعال * و ألف الإفعال و استفعال
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
مفعل : مبتداء .
صحّح : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، مجهول ، ثلاثى مزيد ، باب تفعيل ، خبر .
كاف : حرف جرّ .
المفعال : مجرور بكاف ، متعلّق باستقرّ ، حال است از ضمير نائب فاعلى در « صحّح » .
واو : استينافيّه .
الف : اسم ، مضاف ، مفعول مقدّم براى « ازل » .
الافعال : مضاف اليه .
واو : عاطفه .