افتعل : مجرور به « من » ، متعلّق به « يبن » .
واو : حاليه .
العين : مبتداء .
واو : خبر و جمله مبتداء و خبر ، جمله حاليه است .
سلمت : فعل ماضى ، مفرد ، مؤنّث ، غائب ، جواب براى شرط .
واو : عاطفه .
لم : جازمه .
تعلّ : فعل مضارع ، مفرد ، مؤنّث ، غائب ، مجزوم به « لم » معطوف به « سلمت » .
ترجمه :
و اگر معناى تفاعل از لفظ « افتعل » ظاهر شده در حالى كه عين الفعلش « واو » باشد ، واو سالم مانده و اعلال نمىشود .
متن : « 973 »
و إن لحرفين ذا الاعلال استحقّ * صحّح أوّل و عكس قد يحقّ
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
ان : حرف شرط .
لام : حرف جرّ .
حرفين : اسم ، تثنيه ، مجرور به « لام » ، متعلّق به « استحقّ » .
ذا : اسم اشاره ، محلّا مرفوع است تا فاعل باشد براى فعل محذوفى كه « استحقّ » مفسّر آن مىباشد .
الاعلال : مشار اليه براى « ذا » و عطف بيان براى آن مىباشد .
استحقّ : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، ثلاثى مزيد ، باب استفعال و ضمير فاعلى در آن مستتر است ، مفسّر براى فعل محذوف .
صحّح : فعل ماض ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، مجهول ، ثلاثى مزيد ، باب تفعيل ، جواب شرط ، محلّا مجزوم است .
اوّل : نائب فاعل براى « صحّح » .
واو : حاليه و مىتوان آن را عاطفه قرار داد .