ترجمه و شرح :
فصل مبحث زائد واقع شدن همزه وصل
مصنّف گويد :
همزهاى كه سابق بوده و در كلام ثابت نمىماند براى وصل مىباشد مگر آنكه در ابتداء كلام آمده باشد كه در اين فرض ثابت مىماند .
شارح گويد :
چه آنكه اساسا همزه وصل را بخاطر همين جهت مىآورند كه با آن كلام را آغاز و ابتداء نموده و بدين وسيله از محذور ابتداء به ساكن رها شوند .
مصنّف گويد :
مانند همزه در « استثبتوا » .
مؤلّف گويد :
اين كلمه فعل امر است از باب استفعال و همزه اين باب ، همزه وصل مىباشد .
مصنّف گويد :
همزه وصل ثابت است براى فعل ماضى كه بربيش از چهار حرف مشتمل باشد مانند : انجلى .
شارح گويد :
همزه وصل مطلقا در فعل مضارع وجود ندارد اعمّ از آنكه ثلاثى مجرّد بوده و يا غير آن باشد و نيز در ماضى ثلاثى مجرّد و رباعى ابدا همزه وصل يافت نشده بلكه در فعل ماضى مشتمل بربيش از چهار حرف يافت مىگردد همچون : انجلى ( ماضى باب انفعال ) و استخراج ( ماضى باب استفعال ) و همچنين در امر و مصدر اين دو باب يعنى : انجل و استخراج ( امر ) و انجلاء و استخراج ( مصدر ) .
و نيز امر در ثلاثى مجرّد مانند : اخش و امض و انفذ .
مصنّف گويد :
كلمه « است » بكسر همزه و سكون سين يعنى پشت و لفظ « ابنم » همان ابن است كه ميم به آن اضافه شده و حاصل گفته مصنّف اينست كه :