ترجمه :
حرف و كلمهاى كه شبيه به آن است از صرف برى بوده ولى غير ايندو شايستگى براى آن را دارد .
متن : « 916 »
و ليس أدنى من ثلاثىّ يرى * قابل تصريف سوى ما غيّرا
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
ليس : از افعال ناقصه .
ادنى : اسم تفضيل ، اسم براى « ليس » .
من : حرف جرّ .
ثلاثى : مجرور به « من » ، متعلّق به « ادنى » .
يرى : فعل مضارع مجهول ، خبر براى « ليس » و ضمير مستتر در آن نائب الفاعلش مىباشد .
قابل : اسم ، مضاف ، مفعول دوّم براى « يرى » .
تصريف : مضاف اليه .
سوى : از ادات استثناء .
ما : موصوله ، مستثنا .
غيّرا : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، مجهول ، باب تفعيل ، الفش الحاقى است ، صله و عائد براى « ما » .
ترجمه :
كلمهاى كه كمتر از سه حرف باشد قبل تصريف نيست مگر آنچه در آن تغييرى پيدا شده باشد .
متن : « 917 »
و منتهى اسم خمس ان تجرّدا * و إن يزد فيه فما سبعا عدا
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
منتهى : اسم ، مضاف ، مبتداء .