الاستفهام : مجرور به « فى » ، متعلّق باستقرّ ، صفت براى « ما » .
ان : حرف شرط .
جرّت : فعل ماضى ، مفرد ، مؤنّث ، غائب ، مجهول ، ثلاثى مجرّد ، از باب نصر ، ينصر ، مضاعف ، متعدّى ، فعل شرط و محلّا مجزوم است و جواب شرط بقرينه « حذف الفها » محذوف است .
حذف : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، مجهول ، ثلاثى مجرّد ، از باب ضرب ، يضرب ، خبر براى « ما » .
الفها : مضاف و مضاف اليه ، نائب فاعل براى « حذف » .
واو : عاطفه .
اولها : فعل امر ، مفرد ، مذكّر ، حاضر ، ثلاثى مزيد ، باب افعال ، متعدّى ، « ها » كه متّصل به آن است مفعول اوّلش مىباشد .
الهاء : مفعول دوّم آن مىباشد .
ان : حرف شرط .
تقف : فعل مضارع ، مفرد ، مذكّر ، حاضر ، فعل شرط ، مجزوم است به « ان » و جواب آن بقرينه » اولها الهاء » محذوف مىباشد .
ترجمه :
كلمه « ما » استفهاميّه در صورتى كه مجرور باشد الفش حذف مىشود و در حال وقف پهلوى آن هاء در مىآيد .
متن : « 896 »
و ليس حتما فى سوى ما انخفضا * باسم كقولك اقتضاء ما اقتضى
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
ليس : از افعال ناقصه و ضمير مستتر در آن اسمش بوده كه به حذف الف « ما » راجع است .
حتما : خبر براى « ليس » .
فى : حرف جرّ .
سوى : مجرور به « فى » ، متعلّق به « ليس » ، مضاف .