تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
تمّموا : فعل ماضى ، جمع ، مذكّر ، غائب ، ثلاثى مزيد ، از باب تفعيل ، متعدّى ، معلوم ، فعل و فاعل .
ما : اسم ، موصول ، مفعول براى « تمّموا » .
كان : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، از افعال ناقصه ، ضمير مستتر در آن اسمش بوده ، صله براى « ما » .
كاف : حرف جرّ .
الطّويلة : مجرور به « كاف » ، متعلّق به « كان » خبر براى « كان » .
واو : حرف عاطف .
هاء : حرف تنبيه .
كاف : حرف جرّ .
ذا : اسم اشاره ، مجرور به « كاف » ، متعلّق به استقرّ ، خبر مقدّم براى « ما » .
ما : اسم ، موصول ، مبتداء مؤخّر .
كان : از افعال ناقصه ، صله براى « ما » .
كاف : حرف جرّ .
الجليلة : مجرور به « كاف » ، متعلّق به « كان » .
ترجمه :
اهل لسان آنچه را كه مانند طويله است در هنگام نسبت تماما و كمالا مىآورند و همچنين است كلمهاى كه مانند جليله باشد .
متن : « 869 »
و همز ذى مدّ ينال فى النّسب * ما كان فى تثنية له انتسب
تجزيه و تركيب
واو : استينافيّه .
همز : اسم ، مضاف ، مبتداء .
ذى : اسم مضاف اليه ، مضاف .
مدّ : مضاف اليه .