فعل امر ، مفرد ، مذكّر ، حاضر ، ثلاثى مجرّد ، متعدّى ، فعل و فاعل و فاعلش ضمير انت است كه در آن باستتار وجوبى مستتر مىباشد .
واو : عاطفه .
تاء : مضاف ، مفعول مقدّم براى « لا تثبتا » .
تأنيث : مضاف اليه .
او : عاطفه .
مدّته : مضاف و مضاف اليه ، معطوف به « تاء تأنيث » .
لا تثبتا : فعل نهى ، مؤكّد به نون تأكيد خفيفه ، مفرد ، مذكّر ، حاضر ، ثلاثى مزيد ، باب افعال ، متعدّى ، معلوم .
ترجمه :
و يائى كه مثل ياء نسبت هست را از كلمهاى كه مشتمل برآنست حذف كن ، و تاء تأنيث يا الف تأنيث را هنگام نسبت البتّه ثابت نگه مدار .
متن : « 857 »
و إن تكن تربع ذا ثان سكن * فقلبها واوا و حذفها حسن
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
ان : حرف شرط .
تكن : فعل مضارع ، مفرد ، مؤنّث ، غائب ، مجزوم به « ان » ، فعل شرط ، از افعال ناقصه ، ضمير مستتر در آن به « مدّة التأنيث » راجع است .
تربع : فعل مضارع ، مفرد ، مؤنّث ، غائب ، ثلاثى مجرّد ، از باب منع ، يمنع ، خبر براى « تكن » .
ذا : به معناى « صاحب » ، اسم ، مضاف ، مفعول براى « تربع » .
ثان : مضاف اليه .
سكن : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، ثلاثى مجرّد ، از باب نصر ، ينصر ، صفت براى « ثان » .
فاء : جزائيّه .
قلبها : مضاف و مضاف اليه ، مبتداء .