يكن : فعل مضارع ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، از افعال ناقصه مجزوم به « لم » و ضمير مستتر در آن اسمش مىباشد .
باء : حرف جرّ .
التاء : مجرور به « تاء » ، متعلّق به « يرى » .
يرى : فعل مضارع ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، مجهول ، ثلاثى مزيد ، باب افعال ، متعدّى به دو مفعول ، مفعول اوّلش ضمير نائب فاعلى است كه در آن مستتر مىباشد ، خبر براى « يكن » .
ذا : اسم به معناى « صاحب » مضاف ، مفعول دوّم براى « يرى » .
لبس : بفتح لام ، مضاف اليه .
كاف : حرف جرّ .
شجر : مجرور بكاف ، متعلّق باستقرّ ، خبر است براى مبتداء محذوف و تقدير آن : ذلك كشجر الخ مىباشد .
واو : عاطفه .
بقر : معطوف به « شجر » .
واو : عاطفه .
خمس : معطوف به « شجر » .
ترجمه :
مادامى كه با تاء موجب حصول اشتباه نشود مانند : شجر و بقر و خمس .
متن : « 853 »
و شذّ ترك دون لبس و ندر * لحاق تافيما ثلاثيّا كثر
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
شذّ : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب .
ترك : فاعل براى « شذّ » .
دون : اسم ، مضاف ، حال از ترك .
لبس : مضاف اليه .
واو : عاطفه .