متن : « 851 »
و اختم بتا التّأنيث ما صغّرت من * مؤنّث عار ثلاثىّ كسنّ
تجزيه و تركيب
واو : استينافيّه .
اختم : فعل امر ، مفرد ، مذكّر ، حاضر ، ثلاثى مجرّد ، از باب ضرب ، يضرب ، متعدّى ، معلوم .
باء : حرف جرّ .
تاء : مجرور به « باء » ، متعلّق به « اختم » ، مضاف .
التأنيث : مضاف اليه .
ما : موصوله ، مفعول براى « اختم » .
صغّرت : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، حاضر ، ثلاثى مزيد ، باب تفعيل ، متعدّى معلوم ، صله براى « ما » .
من : حرف جرّ ، بيان براى « ما » .
مؤنّث : اسم ، مجرور به « من » ، متعلّق به « صغّرت » ، موصوف .
عار : صفت براى « مؤنّث » .
ثلاثى : صفت بعد از صفت .
كاف : حرف جرّ .
سنّ : مجرور به « كاف » ، متعلّق باستقرّ ، خبر براى مبتداء محذوف و تقدير آن : ذلك كسنّ ، مىباشد .
ترجمه :
هرمؤنّثى كه عارى از تاء تأنيث بوده و ثلاثى باشد همچون : سنّ را در وقت تصغير با تاء ختم كن .
متن : « 852 »
ما لم يكن بالتّا يرى ذا لبس * كشجر و بقر و خمس
تجزيه و تركيب
ما : مصدريّه زمانيّه .
لم : حرف جازم .