و همچنين دنباله و جزء دوّم از متضايفين ( يعنى مضاف اليه ) جدا از كلمه محسوب شده از اينرو در مصغّرش حذف نمىشود مانند : امرء القيس كه در مصغّرش مىگوئيم : اميرء القيس .
و نيز دنباله مركّب در تركيب مزجى جزء كلمه نبوده و جدا از آن حساب مىشود در نتيجه موقع تصغير نبايد آن را حذف كرد چنانچه در تصغير بعلبك مىگوئيم : بعيلبك .
مصنّف گويد :
و همچنين است دو حرف زائد در « فعلان » كه بعد از چهار حرف قرار بگيرند .
شارح گويد :
يعنى دو حرف زائد در « فعلان » كه الف و نون باشند منفصل از كلمه بوده و نبايد در اسم مصغّر حذف شوند مشروط باينكه قبل از آنها چهار حرف باشد مانند :
زعفران كه در تصغيرش مىگوئيم : زعيفران .
متن : « 843 »
و قدّر انفصال ما دلّ على * تثنية أو جمع تصحيح جلا
تجزيه و تركيب
واو : استينافيّه .
قدّر : فعل امر ، مفرد ، مذكّر ، حاضر ، ثلاثى مزيد ، باب تفعيل ، متعدّى .
انفصال : اسم ، مصدر ، باب انفعال ، مضاف ، مفعول براى « قدّر » .
ما : موصوله ، مضاف اليه .
دلّ : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، ثلاثى مجرّد ، از باب نصر ، ينصر ، مضاف ، لازم ، معلوم ، صله و عائد براى « ما » .
على : حرف جرّ .
تثنية : مجرور به « على » ، متعلّق به « دلّ » .
او : حرف عاطفه .
جمع : معطوف به تثنيه ، مضاف .
تصحيح : مضاف اليه .
جلا : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب .