واو : عاطفه .
عجز : اسم ، مضاف ، معطوف به « المزيد » .
المضاف : مضاف اليه .
واو : عاطفه .
المركّب : معطوف به « المضاف » .
ترجمه :
همچنين است آنچه در آخر اسم منسوب اضافه مىشود و نيز آنچه دنباله مضاف و مركّب مىآيد .
متن : « 842 »
و هكذا زيادتا فعلانا * من بعد أربع كزعفرانا
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
هاء : براى تنبيه .
كاف : حرف جرّ .
ذا : اسم اشاره ، مجرور به « كاف » ، متعلّق باستقرّ ، خبر مقدّم .
زيادتا : اسم ، تثنيه ، مضاف ، مبتداء مؤخّر .
فعلانا : مضاف اليه .
من : حرف جرّ .
بعد : مجرور به « من » ، متعلّق باستقرّ ، حال است از « زيادتا فعلانا » ، مضاف .
اربع : مضاف اليه .
كاف : حرف جرّ .
زعفرانا : مجرور به « كاف » ، متعلّق باستقرّ ، خبر است براى مبتداء محذوف و تقدير آن : ذلك كزعفران مىباشد ، الفش الحاقى است .
ترجمه :
و همچنين است دو حرف زائد در « فعلان » كه بعد از چهار حرف قرار بگيرند .
شرح عربى :
( و حائد ) اى مائل خارج ( عن القياس كلّما خالف فى البابين ) أى بابى التّكسير و التّصغير ( حكما رسما ) كتكسير حديث على أحاديث ، و تصغير مغرب على مغيربان .