او : حرف عاطفه .
مدّته : مضاف و مضاف اليه ، معطوف به « علم التأنيث » .
الفتح : اسم ، معرّف بالف و لام ، مبتداء .
انحتم : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، ثلاثى مزيد ، باب انفعال ، لازم ، معلوم ، خبر .
ترجمه :
واجب و حتمى است كه حرف بعد از ياء تصغير را كه پيش از علامت تأنيث يا قبل از الف ممدوده كه آن نيز از نشانههاى تأنيث است واقع شده مفتوح نمائى .
متن : « 839 »
كذاك ما مدّة أفعال سبق * أو مدّ سكران و ما به التحق
تجزيه و تركيب
كاف : حرف جرّ .
ذاك : اسم اشاره ، مجرور به « كاف » ، متعلّق باستقرّ ، خبر مقدّم .
ما : موصوله ، مبتداء .
مدّة : مفعول مقدّم براى « سبق » ، مضاف .
افعال : مضاف اليه .
سبق : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، ثلاثى مجرّد ، از باب ضرب ، يضرب ، متعدّى ، صله و عائد براى « ما » .
او : عاطفه .
مدّ : اسم ، مضاف ، معطوف به « مدّة افعال » .
سكران : مضاف اليه .
واو : عاطفه .
ما : موصوله ، معطوف به « مدّة افعال » .
به : جارّ و مجرور ، متعلّق به « التحق » .
التحق : فعل ماضى ، مفرد ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، ثلاثى مزيد ، از باب افتعال ، لازم ، صله براى « ما » .
ترجمه :
حرفى كه مدّه افعال يا مدّه سكران و ملحق به آن را سبقت گرفته مانند حرف