ما : موصوله ، مضاف اليه .
فوق : اسم ، ظرف ، متعلّق به « ارتقى » ، مضاف .
الثلاثة : مضاف اليه .
ارتقى : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، ثلاثى مزيد از باب افتعال ، صله براى « ما » .
ترجمه :
در جمع كلمهاى كه بيش از سه حرف دارد به فعالل و شبه آن البتّه نطق بكن .
متن : « 826 »
من غير ما مضى و من خماسى * جرّد الآخر انف بالقياس
تجزيه و تركيب
من : حرف جرّ .
غير : مجرور به « من » ، مضاف ، متعلّق به « انف » .
ما : موصوله ، مضاف اليه .
مضى : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، صله و عائد براى « ما » .
واو : عاطفه .
من خماسى : جارّ و مجرور ، معطوف به « غير ما مضى » .
جرّد : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، مجهول ، ثلاثى مزيد ، از باب تفعيل ، صفت براى « خماسى » .
الآخر : مفعول مقدّم براى « انف » .
انف : فعل امر ، مفرد ، مذكّر ، حاضر ، متعدّى .
بالقياس : جارّ و مجرور ، متعلّق به « انف » .
ترجمه :
از غير آنچه گذشت و نيز از اسم خماسى مجرّد قياسى است كه آخر آن را در جمع حذف كنى .
متن : « 827 »
و الرّابع الشّبيه بالمزيد قد * يحذف دون ما به تمّ العدد