ترجمه :
غالبا در اسمى كه بروزن « فعل » باشد جمع آن بروزن « فعلان » آمده و اهل لسان را از اوزان ديگر مستغنى مىنمايد همچون : صردان .
متن : « 797 »
فى اسم مذكّر رباعىّ بمدّ * ثالث افعلّة عنهم اطّرد
تجزيه و تركيب
فى : حرف جرّ .
اسم : مجرور به « فى » ، متعلّق به « اطّرد » ، موصوف .
مذكّر : صفت براى « اسم » .
رباعىّ : صفت بعد از صفت .
باء : حرف جرّ .
مدّ : مجرور به « باء » ، متعلّق باستقرّ ، حال از « اسم » ، مضاف .
ثالث : مضاف اليه .
افعلة : مبتداء .
عنهم : جارّ و مجرور ، متعلّق به « اطّرد » .
اطّرد : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، ثلاثى مزيد ، باب افتعال ، خبر براى « افعله » .
ترجمه :
در اسم مذكّر رباعى كه حرف سوّمش حرف مدّ باشد وزن افعله در جمعش مطّرد مىباشد .
متن : « 798 »
و الزمه فى فعال أو فعال * مصاحبى تضعيف أو إعلال
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
الزمه : فعل و فاعل و مفعول ، فعل امر ، مفرد ، مذكّر ، حاضر .
فى : حرف جرّ .
فعال : مجرور به « فى » ، متعلّق به « الزمه » .