اغرب كه جمع « غراب » بوده و آن مؤنّث نيست .
مصنّف گويد :
و غير آنچه « افعل » در آن مطّرد است در حالى كه اسم ثلاثى باشد جمعش افعال مىآيد .
شارح گويد :
مقصود اينست كه : هراسم ثلاثى كه شايع نباشد جمعش بروزن افعل بيايد و بعبارت ديگر شروط گذشته در آن يافت نشود مثل اينكه بروزن فعل بوده ولى معتلّ العين باشد همچون : ثوب و سيف ( شمشير ) .
يا برغير وزن فعل بيايد نظير : جمعل ( شتر ) و نمر ( پلنگ ) و عضد ( بازو ) و حمل ( بار ) و عنب ( انگور ) و ابل ( شتر ) و قفل و عنق ( گردن ) و رطب ( خرما ) جمع آن بروزن افعال مىآيد فلذا جمع كلمات مذكور عبارتست است :
اثواب ، اسياف ، اجمال ، انمار ، اعضاد ، احمال ، اعناب ، آبال ، اقفال ، اعناق ، ارطاب .
متن : « 796 »
و غالبا أغناهم فعلان * فى فعل كقولهم صردان
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
غالبا : اسم منصوب بنزع خافض و تقدير : فى الغالب مىباشد .
اغناهم : فعل و مفعول ، فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، ثلاثى مزيد ، باب افعال .
فعلان : فاعل براى « اغناهم » .
فى : حرف جرّ .
فعل : مجرور به « فى » ، متعلّق به « اغناهم » .
كاف : حرف جرّ .
قولهم : مضاف و مضاف اليه و مضاف مجرور بكاف است متعلّق باستقر ، خبر براى مبتداء محذوف مىباشد و تقدير ذلك كقولهم است .
صردان : مفعول براى « قولهم » مىباشد .