و امّا در عاشوراء بخاطر آنكه قاعده در اسم ممدودى كه بيش از سه حرف باشد آنست كه هنگام تثنيه الف ممدودش حذف شود .
و امّا در كساء و قرّاء شرحش گذشت و قاعده آن دو را عنقريب بيان كرديم .
متن : « 783 »
و احذف من المقصور فى جمع على * حدّ المثنّى ما به تكمّلا
تجزيه و تركيب
واو : استينافيّه .
احذف : امر حاضر ، مفرد ، مذكّر ، ثلاثى مجرّد ، متعدّى .
من : حرف جرّ .
المقصور : مجرور به « من » ، متعلّق به « احذف » .
فى : حرف جرّ .
جمع : مجرور به « فى » ، متعلّق به « احذف » .
على : حرف جرّ .
حدّ : مجرور به « على » ، متعلّق به « احذف » ، مضاف .
المثنّى : مضاف اليه .
ما : موصوله ، مفعول براى « احذف » .
به : جارّ و مجرور ، متعلّق به « تكمّلا » .
تكمّلا : فعل ماضى ، مفردد ، مذكّر ، غائب ، ثلاثى مزيد : باب تفعّل ، الفش الحاقى است ، صله براى « ما » .
ترجمه :
در جمع سالم اسم مقصور يعنى جمعى كه به روش تثنيه ساخته مىشود قاعده اينست كه آنچه بواسطهاش كلمه تكميل مىشود را حذف كنى .
متن : « 784 »
و الفتح أبق مشعرا بما حذف * و إن جمعته بتاء و ألف
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .