آخر : به صيغه اسم فاعل ، مضاف اليه .
الف : مفعول براى « استحقّ » .
فاء : شبه رابط .
المدّ : مبتداء .
فى : حرف جارّ .
نظيره : مضاف و مضاف اليه ، مضاف مجرور به « فى » است متعلّق به « عرف » مىباشد .
حتما : حال است از « المدّ » .
عرف : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، مجهول ، ثلاثى مجرّد ، از باب ضرب ، يضرب ، متعدّى ، خبر براى « المدّ » و جمله اسميّه « المدّ عرف » خبر است براى « ما » .
ترجمه :
و هراسمى كه استحقاق داشته باشد قبل از آخرش الف درآيد حتما در نظيرش الف ممدوده وجود دارد .
متن : « 775 »
كمصدر الفعل الّذى قد بدئا * بهمز وصل كارعوى و كارتأى
تجزيه و تركيب
كاف : حرف جرّ .
مصدر : مجرور به « كاف » ، متعلّق به « استقرّ » خبر براى مبتداء محذوف و تقدير آن : ذلك كمصدر الفعل مىباشد ، مضاف .
الفعل : مضاف اليه ، موصوف .
الّذى : صله ، صفت براى « الفعل » .
قد : به معناى تحقيق ، حرف غير عامل ، مبنى .
بدئا : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، مجهول ، ثلاثى مجرّد ، از باب منع ، يمنع ، مهموز اللّام ، الفش براى الحاق است ، متعدّى صله و عائد براى « الذى » .
باء : حرف جرّ .
همز : مجرور بباء ، متعلّق به « بدئا » ، مضاف .