الطرف : مضاف اليه .
فتحا : مفعول براى « استوجب » .
واو : ابتدائيّه ( حاليّه ) .
كان : از افعال ناقصه و ضمير در آن اسمش مىباشد .
ذا نظير : مضاف و مضاف اليه ، خبر براى « كان » .
كاف : حرف جرّ .
الاسف : مجرور به « كاف » ، متعلّق باستقرّ ، خبر براى مبتداء محذوف .
ترجمه :
زمانى كه اسمى مستحقّ و مستوجب باشد كه قبل از آخرش مفتوح بوده و داراى نظير باشد همچون : اسف . . .
متن : « 772 »
فلنظيره المعلّ الآخر * ثبوت قصر بقياس ظاهر
تجزيه و تركيب
فاء : جزائيّه .
لام : جارّه .
نظير : مجرور به « لام » ، متعلّق به « استقرّ » ، مضاف ، خبر مقدّم .
ه : مضاف اليه .
المعلّ : اسم معرّف بالف و لام ، صفت براى « نظيره » ، مضاف .
الآخر : به صيغه اسم فاعل ، مضاف اليه .
ثبوت : مصدر ، مضاف ، مبتداء مؤخّر و جمله اسميّه مذكور جواب است براى « اذا » .
قصر : مضاف اليه .
باء : حرف جرّ .
قياس : مجرور بباء ، متعلّق به « ثبوت » ، موصوف .
ظاهر : صفت براى « قياس » .
ترجمه :
پس نظير آنكه معتلّ الآخر است ، على الظاهر و قياسا اسم مقصور بايد باشد .