اوزان اسم اوّل يعنى اسم مقصور مشهور و معروف بوده و نشان دهنده اين اشتهار اوزانى است كه ذيلا ذكر مىشوند :
الف : اربى .
ب : طولى .
شارح گويد :
ابنيه اوزان مشهور اسم مقصور عبارتند از :
1 - وزن فعلى ( بضمّ فاء و فتح عين ) مانند : اربى يعنى داهيه ( امر عظيم ) .
البتّه مصنّف در شرح كافيه مبحث مقصور و ممدود گفته است كه اين وزن از اوزان نادر اسم مقصور مىباشد .
2 - وزن فعلى ( بضمّ فاء و سكون عين ) اعمّ از آنكه اسم بوده همچون : بهمى ( نام گياهى است ) يا صفت باشد نظير : طولى ( بلند ) و يا احيانا مصدر به حساب آيد مثل : الرجعى ( برگشتن ) .
مصنّف گويد :
ج : و مرطى .
د : و وزن على در حالى كه جمع يا مصدر و يا صفت باشد همچون : شبعى .
شارح گويد :
3 - وزن فعلى ( بفتح فاء و عين ) اعمّ از اينكه اسم بوده مانند : بردى ( اسم است براى نهرى در دمشق ) يا مصدر باشد همچون : مرطى ( اسم است براى يك نوع راه رفتن ) و يا احيانا صفت محسوب شود مثل : حيدى ( الاغى كه از سايه خودش وحشت كرده و از طريق مستقيم منحرف شود ) .
4 - وزن فعلى ( بفتح فاء و سكون عين ) اعمّ از آنكه جمع بوده مانند : صرعى ( كسانى كه روى زمين افتادهاند ) يا مصدر باشد مثل : دعوى ( خواندن ) و يا صفت به حساب آيد نظير : شبعى ( سير ) .
مصنّف گويد :
ه : و مانند حبارى .
و : و نظير : سمّهى .
ز : و مثل : سبطرى .
ح : و همچون : ذكرى .
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 1807
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٨٠٧