قوله : و ما كان اللّه ليعذّبهم و انت فيهم : آيه ( 33 ) از سورهء انفال .
متن : « 684 »
كذاك بعد أو إذا يصلح فى * موضعها حتّى أو ألّا أن خفى
تجزيه و تركيب
كاف : حرف جرّ .
ذاك : اسم اشاره ، مجرور بكاف .
بعد : ظرف ، مضاف و متعلّق آن و كذاك كلمه « خفى » است كه در آخر بيت ذكر شده .
او : مضاف اليه .
اذا : شرطيّه ، زمانيّه .
يصلح : فعل مضارع ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، شرط براى « اذا » و جواب آن به قرينه « كذاك » محذوف است .
فى : حرف جرّ .
موضعها : مضاف و مضاف اليه و مضاف مجرور است به « فى » متعلّق به « يصلح » .
حتّى : فاعل براى « يصلح » .
او : عاطفه .
الّا : معطوف به « حتّى » .
ان : مبتداء .
خفى : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، خبر براى « ان » .
ترجمه :
كلمه « ان » مضمر است همچنين بعد از « او » و آن در وقتى است كه در جاى « او » بتوان حتّى يا « الّا » را قرار داد .
متن : « 685 »
و بعد حتّى هكذا إضمار أن * حتم كجد حتّى تسرّ ذا حزن
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .