كم : از ادات استفهام ، از مبهمات ، مبتداء .
شخصا : تميز براى « كم » .
سما : فعل و فاعل ، خبر براى « كم » .
ترجمه :
براى « كم » استفهاميّه تميزى همچون تميز عشرين بياور مانند : كم شخصا سما .
متن : « 747 »
و أجز ان تجرّه من مضمرا * إن وليت كم حرف جرّ مظهرا
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
اجز : فعل امر ، مفرد ، مذكّر ، حاضر ، ثلاثى مزيد ، باب افعال ، ضمير فاعلى در آن مستتر است باستتار وجوبى .
ان : ناصبه ، مبنى .
تجرّه : فعل و مفعول .
من : فاعل براى « تجرّ » .
مضمرا : حال است از « من » .
ان : حرف شرط .
وليت : فعل ماضى ، مفرد ، مؤنّث ، غائب ، ثلاثى مجرّد ، از باب حسب ، يحسب ، متعدّى ، معلوم ، فعل شرط و جوابش بقرينه « اجز الخ » محذوف است .
كم : فاعل براى « وليت » .
حرف : اسم ، مضاف ، مفعول براى « وليت » .
جرّ : مضاف اليه .
مظهرا : حال است براى « حرف جرّ » .
ترجمه :
و اجازه بده « من » در حالى كه مضمر است تميز كم را جرّ بدهد مشروط باينكه « كم » پهلوى حرف جرّ ظاهر درآمده باشد .
متن : « 748 »
و استعملنها مخبرا كعشرة * أو مائة ككم رجال أو مرة