فاعلا : مفعول براى « اذكر » .
به غير : جارّ و مجرور ، متعلّق باستقرّ ، حال ، مضاف .
تاء : مضاف اليه .
ترجمه :
وزن فاعل را با تاء ختم كن و زمانى كه معدود را ذكر نمودى وزن فاعل را بدون تاء بياور .
متن : « 740 »
و إن ترد بعض الّذى منه بنى * تضف إليه مثل بعض بيّن
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
ان : حرف شرط .
ترد : فعل مضارع ، مفرد ، مذكّر ، حاضر ، ثلاثى مزيد ، باب افعال ، معلوم ، متعدّى ، فعل شرط ، مجزوم به « ان » ، ضميرفاعلى در آن مستتر است باستتار وجوبى .
بعض : اسم ، مضاف ، مفعول براى « ترد » .
الذى : اسم ، موصول ، مضاف اليه ، محلّا مجرور .
منه : جارّ و مجرور ، متعلّق به « بنى » .
بنى : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، مجهول ، ثلاثى مجرّد ، از باب ضرب ، يضرب ، صله براى موصول و ضمير نائب فاعلى در آن مستتر است و جمله فعل و نائب فاعل محلّى از اعراب ندارند .
تضف : فعل مضارع ، مفرد ، مذكّر ، حاضر ، ثلاثى مزيد ، از باب افعال ، متعدّى ، معلوم ، جواب شرط مجزوم ، و ضمير فاعلى در آن مستتر است باستتار و جوبى .
اليه : جارّ و مجرور ، متعلّق به « تضف » .
مثل : اسم ، مضاف ، مفعول براى « تضف » .
بعض : مضاف اليه ، موصوف .
بيّن : صفت مشبهه ، صفت براى « بعض » .