« فاعل » را از « فعل » مىسازى .
شارح گويد :
اين حكم شامل خود « عشرة » نيز مىباشد .
مؤلّف گويد :
بنابراين بگو : ثانى ، ثالث ، رابع ، خامس ، سادس ، سابع ، ثامن ، تاسع ، عاشر .
و در اصطلاح به اين كلمات اعداد ترتيبى گويند لذا معانى آنها چنين است :
دوّمين ، سوّمين ، چهارمين ، پنجمين ، ششمين ، هفتمين ، هشتمين ، نهمين ، دهمين .
قوله : فانفجرت منه اثنتا عشرة عينا : آيه ( 60 ) از سورهء بقره .
قوله : انّ عدّة الشهور الخ : آيه ( 36 ) از سورهء توبه .
قوله : و قطعناهم اثنتى عشرة الخ : آيه ( 160 ) از سورهء اعراف .
قوله : في لغة ردّيّة : يعنى لغت غير فصيح .
متن : « 739 »
و اختمه فى التّأنيث بالتّا و متى * ذكّرت فاذكر فاعلا بغيرتا
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
اختمه : فعل امر ، مفرد ، مذكّر ، حاضر ، و ضمير متّصل منصوبى مفعولش مىباشد .
فى : حرف جرّ .
التأنيث : مجرور به « فى » ، متعلّق به « اختم » .
بالتّاء : جارّ و مجرور ، متعلّق به « اختم » .
واو : عاطفه .
متى : اسم ، ظرف زمان ، از ادات شرط .
ذكّرت : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، مخاطب ، ثلاثى مزيد باب تفعيل ، متعدّى ، معلوم ، و « تاء » ضمير فاعلى آن مىباشد ، فعل شرط ، محلّا مجزوم است و مفعولش « معدودا » بوده كه محذوف مىباشد .
فاء : حرف جزاء .
اذكر : فعل امر ، مفرد ، مذكّر ، حاضر ، ثلاثى مجرّد و ضمير فاعلى در آن مستتر است باستتار وجوبى .