واو : عاطفه .
الواو : معطوف به « الياء » .
واو : عاطفه .
ان : شرطيّه و فعل شرط كلمه « ضمّ » است كه بقرينه مذكور مقدّر مىباشد .
ما : موصوله ، نائب فاعل براى « ضمّ » .
قبل : مضاف ، ظرف ، متعلّق به « استقرّ » ، صله براى « ماء » موصوله .
ضمّ : فعل ماضى مجهول ، مفسّر براى فعل شرط مقدّر .
فاء : حرف جواب .
اكسره : فعل و فاعل و مفعول ، فعل امر حاضر ، جواب است براى شرط .
يهن : فعل مضارع معلوم و ضمير فاعلى آن به لزوم كسره راجع است .
ترجمه
و ياء و واو آخر در مضاف را در ياء متكلّم بايد ادغام نمود و اگر ما قبل واو مضموم باشد لازم است آن را كسره دهى .
متن : « 423 »
و ألفا سلّم و فى المقصور عن * هذيل انقلابها ياء حسن
تجزيه و تركيب
الفا : مفعول مقدّم براى « سلّم » .
سلّم : فعل امر حاضر ، ضمير « انت » در آن مستتر است باستتار وجوبى .
واو : عاطفه .
فى المقصور : جارّ و مجرور ، متعلّق به « حسن » .
عن هذيل : جارّ و مجرور ، متعلّق به « حسن » .
انقلابها : مضاف و مضاف اليه ، مبتداء .
ياء : منصوب بنزع خافض .
حسن : خبر است براى « انقلابها » .
ترجمه
و الف آخر مضاف بياء را سالم بگذار ، و در اسم مقصور از قبيله هذيل نقل شده كه قلب الفش به ياء حسن و نيكو مىباشد .