شارح گويد :
علّت حذف نون و تنوين از مضاف اينست كه اضافه دلالت براتّصال مضاف به مضاف اليه داشته در حالى كه تنوين و نائب مناب آنكه نون بوده مشعر به انفصال ايندو از يكديگر مىباشد لذا در حال اضافه علامت انفصال بايد حذف گردد .
سپس مصنّف گويد :
دوّمى يعنى مضاف اليه را جرّ مىدهند .
شارح گويد :
جرّ مضاف اليه واجب و لازم است منتهى در اينكه عامل جرّ چيست بين ادباء اختلاف است .
مصنّف معتقد است عامل جرّ حرف مقدّر است چنانچه بعدا گفته خواهد شد .
سيبويه مىگويد : عامل جرّ مضاف است .
و اخفش عامل جرّ را نفس اضافه مىداند .
سپس مصنّف گويد :
بين مضاف و مضاف اليه يا كلمه « من » و يا « فى » و يا « لام » را نيّت بگير .
شارح گويد :
اگر مضاف بعض از مضاف اليه بوده و اطلاق اسم مضاف اليه برمضاف صحيح باشد چنانچه مصنّف در كتاب شرح كافيه به تبعيّت از ابن سرّاج گفته و با قيد اخير مثال « يد زيد » را خارج كرده و براى آن به « خاتم فضّة » و « ثوب قطن » مثال زده البتّه بين مضاف و مضاف اليه بايد كلمه « من » را مقدّر گرفت .
و اگر غير از كلمه « فى » نتوان حرف ديگرى را بين آن دو در تقدير گرفت البتّه لازم است اينحرف مقدّر گرفته شود مانند : « بل مكر اللّيل و النّهار » .
و بين مضاف و مضاف اليه در غير ايندو مورد مىبايد كلمه « لام » در نيّت گرفته شود مانند « غلام زيد » .
قوله : اى حروفه : يعنى حروف اعراب .
قوله : لانّ الاضافة تؤذن بالاتّصال : يعنى اتّصال مضاف و مضاف اليه اعمّ از آنكه ايندو در لفظ و معنا متّصل بوده چنانچه در اضافه معنوى مانند خاتم فضّة و يد زيد اينطور است يا تنها در لفظ به يكديگر متّصل باشند همچون مضاف و مضاف اليه در اضافه لفظى مثل : ضارب زيد .
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 1136
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١١٣٦