كما : مركّب از كاف جارّه و ماء موصول اسمى .
قد : حرف تحقيق .
كان : از افعال ناقصه و اسمش ضميرى است كه به « الّذى ابقوا » راجع است .
قبل : اسم ، مضاف ، خبر براى « كان » .
حذف : مضاف اليه ، مضاف .
ما : موصوله ، مضاف اليه .
تقدّما : صله براى « ما » .
ترجمه
گاهى اهل لسان آنچه را كه باقى گذاردهاند جرّ مىدهند همان طورى كه پيش از حذف شدن كلمه قبلى مجرور بوده است .
متن : « 415 »
لكن به شرط ان يكون ما حذف * مماثلا لما عليه قد عطف
تجزيه و تركيب
لكن : حرف ابتداء براى استدراك ، غير عامل .
به شرط : جارّ و مجرور ، مضاف .
ان : ناصبه .
يكون : از افعال ناقصه ، منصوب به « ان » در تأويل مصدر ، مضاف اليه براى « شرط » .
ما : موصوله ، اسم براى « يكون » .
حذف : فعل ماضى مجهول ، صله براى « ما » .
مماثلا : خبر براى « يكون » .
لام : به معناى « مع » ، حرف جرّ .
ما : موصوله ، مجرور به « لام » ، متعلّق به مماثلا .
عليه : جارّ و مجرور ، متعلّق به « عطف » .
قد : حرف تحقيق .
عطف : فعل ماضى مجهول ، صله و عائد براى « ما » .
ترجمه
ولى به شرط آنكه محذوف مماثل باشد با آنچه به آن عطف شده است :