متن : « 632 »
و احكم بتنكير الّذى ينوّن * منها و تعريف سواه بيّن
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
احكم : فعل امر ، مفرد ، مذكّر ، حاضر .
باء : حرف جرّ .
تنكير : مجرور به « هاء » متعلّق به « احكم » ، مضاف .
الّذى : موصول ، مضاف اليه .
ينوّن : فعل مضارع ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، مجهول ، صله براى الّذى .
منها : جارّ و مجرور ، متعلّق به « ينون » .
واو : حاليه .
تعريف : اسم ، مضاف ، مبتداء .
سواه : مضاف و مضاف اليه ، مضاف ، مضاف اليه است براى « تعريف » .
بيّن : صفت مشبهه ، خبر براى « تعريف » و جمله اسميّه حاليه مىباشد .
ترجمه
حكم كن به نكره بودن اسم فعلى كه تنوين دارد و معرفه بودن غير آن آشكار مىباشد .
متن : « 633 »
و ما به خوطب ما لا يعقل * من مشبه اسم الفعل صوتا يجعل
تجزيه و تركيب
واو : استينافيّه .
ما : موصوله ، مبتداء .
به : جارّ و مجرور ، متعلّق به « خوطب » .
خوطب : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، مجهول .
ما : موصوله ، نائب فاعل براى « خوطب » .
لا يعقل : فعل مضارع منفى ، صله براى « ما » .
من : حرف جرّ ، بيانيّه براى « ما به خوطب » .