ما : موصوله .
انّث : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، مجهول ، از باب تفعيل ، صله براى « ما » .
باء : حرف جرّ .
الهاء : مجرور به « باء » ، متعلّق به « انّث » .
واو : عاطفه .
الّذى : موصول ، مفعول است براى فعل مقدّر كه « وقّره » در بيت بعدى مفسّر آن مىباشد .
قد : به معناى تحقيق ، غير عامل .
رخّما : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، مجهول ، از باب تفعيل ، الفش الحاقى است ، صله و عائد براى « الّذى » .
ترجمه
ترخيم را مطلقا جايز بدان ، در هراسمى كه با تاء مؤنّث مىگردد .
و آن اسمى كه مرخّم شده است را . . .
متن : « 610 »
بحذفها وقّره بعد و احظلا * ترخيم ما من هذه الها قد خلا
تجزيه و تركيب
باء : حرف جرّ .
حذف : مجرور بباء ، متعلّق به « رخّم » ، مضاف .
ها : مضاف اليه .
وقّره : فعل و فاعل و مفعول ، فعل امر ، مفرد ، مذكّر ، حاضر ، اسم ، ظرف ، مبنى برضمّ زيرا مضاف اليهش محذوف بوده و معناى آن در نيّت است ، متعلّق به « وقّر » .
واو : عاطفه .
اخطلا : فعل امر ، حاضر مؤكّد به نون تأكيد خفيفه .
ترخيم : اسم ، مصدر ، مضاف ، مفعول براى « اخطلا » .
ما : موصوله ، مضاف اليه .
من : حرف جارّ .