( و شاع فى سبّ الذّكور ) استعمال أسماء فى النّداء على وزن ( فعل ) بضمّ الفاء و فتح العين ، نحو « يا فسق » و « يا غدر » . ( و لا تقس ) هذا خلافا لإبن عصفور ( و جرّ فى الشّعر فل ) إضطرارا كما رخّم ما ليس بمنادى لذلك ، إذ اختصاص هذه الأسماء بالنداء نظير اختصاص الترخيم به .
ترجمه و شرح
فصل مبحث اسمائى كه ملازم يا نداء مىباشند
شارح گويد :
در اين فصل اسمائى را برمىشماريم كه فقط منادى واقع شده و در غير آن استعمال نمىشوند مگر به جهت ضرورت .
مصنّف گويد :
كلمه « فل » يكى از اسمائى است كه اختصاص بنداء دارد .
شارح گويد :
« فل » بضمّ فاء و لام به مرد اطلاق شده و به زن « فلة » گفته مىشود .
مصنّف گويد :
لؤمان و نومان نيز همچنين از اسماء مختصّ بنداء مىباشند .
شارح گويد :
كلمه « لومان » بضمّ لام و سكون همزه و « ملأمان » و « ملأم » به معناى كثير اللوم و نومان بفتح نون و سكون واو به معناى كثير النوم همچنين اختصاص به نداء دارند .
و نير « مكرمان » از اسماء مختصّ به نداء مىباشد .
البتّه اسماء مذكور اختصاصشان بنداء سماعى است نه قياسى و مطّرد .
مصنّف گويد :
در سبّ مؤنّث وزن يا خباث مطّرد و شايع مىباشد .
شارح گويد :
مقصود اينست كه در سبّ و ناسزا گفتن به مؤنّث در مقام نداء استعمال اسمائى كه بروزن فعال هستند مطّرد و قياسى مىباشند مانند :
يا خباث ( اى زن خبيث و بدذات ) و يا لكاع ( اى فرومايه ) .
سپس مصنّف گويد :