تخطي إلى المحتوى الرئيسي

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 557

مساهمون:

ص٥٥٧
حكم همچون « كاد » مىباشد يعنى خبرش بطور كثرت از « ان » مجرّد و برهنه مىباشد مانند قول عبد اللّه بن هبيره :
كرب القلب من جواه يذوب * حين قال الوشاة هند غضوب
يعنى : نزديك است كه دل از شدّت و سوزش شوق آب شود و آن وقتى است كه سخن‌چينان هند گفتند : هند از تو ناخشنود بوده و غضبناك مىباشد . شاهد در « يذوب » است كه خبر براى « كرب » بوده و مجرّد از « ان » آمده . و بطور ندرت با آن مقرون و متّصل مىآيد مانند آنچه در قول ابى زيد اسلمى آمده :
سقاها ذوو الاحلام سجلا على الظّما * و قد كربت اعناقها ان تقطعا
يعنى : صاحبان عقل ريشه درختان را در حالى كه احتياج به آب داشتند با دلو سيرآب كردند ، بتحقيق نزديك بود كه گردنهاى آنها از شدّت نياز به آب قطع گردد . شاهد در خبر « كربت » است يعنى « ان تقطعا » كه با « ان » آمده . برخى از ادباء گفته‌اند خبر « كرب » اصلا به « ان » متّصل نميشود . سپس مصنّف مىگويد : در خبر افعاليكه براى شروع مىآيند واجب است « ان » حذف شود مانند : انشاء السّائق يحدو ( ساربان شروع كرد آواز حدى بخواند ) . و طفق و جعلت و اخذت و علق نيز همينطور مىباشند . شارح گويد : علّت وجوب حذف « ان » در خبر اين افعال آنست كه اين افعال برزمان حال دلالت داشته و « ان » براى استقبال مىباشد و جمع ايندو با هم در يك كلام امكان ندارد .