تخطي إلى المحتوى الرئيسي

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 556

مساهمون:

ص٥٥٦
اينمعنا دلالت مىكند لاجرم در خبر اينفعل نيز مىبايد « ان » داخل شود مانند اخلولقت السّماء ان تمطر ( اميد است آسمان ببارد ) . شاهد در خبر « اخلولقت » يعنى « تمطر » است كه برسرش « ان » درآمده . پس از آن مصنّف مىگويد : و بعد از « اوشك » حذف « ان » قليل و نادر است . شارح گويد : مراد اينستكه خبر بعد از « اوشك » بطور شيوع و كثرت به « ان » متّصل بوده چنانچه در قول شاعر آمده :
و لو سئل النّاس التّراب لاوشكوا * اذا قيل هاتوا ان يملّوا و يمنعوا
يعنى : و اگر از مردم طلب خاك شود هرآينه در وقتى كه بايشان گفته شود آن را اعطاء نمائيد نزديكست كه ملول و دلتنگ شده و از دادن آن امتناع ورزند . شاهد در خبر « اوشكوا » يعنى « ان يملّوا » است كه با « ان » آمده . و بسيار قليل و نادر است كه « ان » از خبرش حذف گردد چنانچه در قول اميّة بن صلت ثقفى چنين آمده :
يوشك من فرّ من منيّته * فى بعض غرّاته يوافقها
يعنى : كسى كه از مرگ خويش در برخى از لغزشها و غفلت‌ها فرار نموده عنقريب آن مرگ را مىيابد . شاهد در « يوافقها » است كه خبر براى « يوشك » بوده و « ان » برسرش درنيامده . بعدا مصنّف مىگويد : بنابر قول اصحّ « كرب » مثل « كاد » مىباشد . شارح گويد : كلمه « كرب » بفتح راء ضبط شده و حاصل آنكه اينكلمه نيز از نظر
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 556 | سيد محمد جواد ذهنى تهرانى