تخطي إلى المحتوى الرئيسي

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 549

مساهمون:

ص٥٤٩
« صائما » با اينكه اسم مفرد است خبرش قرار گرفته و اين نادر است . و نيز مانند قول تأبّط شرّا :
فابت الى فهم و ما كدت آئبا * و كم مثلها فارقتها و هى تصفر
يعنى : بسوى قبيله فهم رجوع نمودم در حالى كه اين رجوع نزديك نبود و چه بسيار مثل آن حادثه و واقعه‌اى كه از آن دورى نمودم و حال آنكه آن مرا بسوى خودش مىخواند تا من را نابود سازد . شاهد در كلمه « كدت » اسيت كه ضمير متكلّم اسمش بوده و « آئبا » با اينكه اسم مفرد است خبرش مىباشد و اين نادر است چه آنكه در كلمات و عبارات بسيار ديده شده كه خبر ايندو فعل مضارع مىآيد منتهى گاهى با « ان » و زمانى بدون آن ذكر مىشود . مصنّف گويد : بعد از عسى آمدن خبر بدون « ان » كم و نادر است . شارح گويد : مانند قول هدمة بن الخشرم :
عسى الكرب الّذى امسيت فيه * يكون ورائه فرج قريب
يعنى : اميدوارم اندوهى كه در آن شام نمودم بدنبال گشايش نزديكى باشد . شاهد در كلمه « عسى » است كه خبرش « يكون » بوده و آن فعل مضارع بدون « ان » مىباشد . و چنانچه در كلمات و امثله بسيار ديده شده فعل مضارعى كه خبر « عسى » قرار مىگيرد به « ان » متّصل مىباشد مانند فرموده حقتعالى : عسى ربّكم ان يرحمكم ( اميد است پروردگارتان بشما رحم فرمايد ) . شاهد در « عسى » است كه خبرش فعل مضارع متّصل به « ان » آمده . سپس مصنّف گويد : خبر « كاد » به عكس خبر « عسى » است .