اتّصاله بها نحو :
( رسم عفى من بعد ما قد انمحى ) * قد كاد من طول البلى ان يمصحا
ترجمه و شرح :
سوّم از نواسخ افعال مقاربه
شارح گويد :
و در ناميدن اين افعال به مقاربه تغليب مىباشد زيرا برخى از آنها براى
شروع و بعضى براى رجاء و اميد مىباشد .
مصنّف گويد :
كاد و عسى مانند كان مىباشد ولى كم است كه خبر آنها غير مضارع بيايد .
شارح گويد :
مقصود اينستكه : كاد در عمليكه گذشت ( رفع باسم و نصب به خبر ) مانند كان مىباشد زيرا اينفعل ( كاد ) براى مقاربت و نزديك نمودن حصول خبر براى اسم مىباشد .
و « عسى » نيز مانند « كان » است زيرا براى اميدوار ساختن به حصول خبر مىآيد ولى همانطورى كه مصنّف گفته كم است خبر ايندو فعل غير مضارع بيايد .
و مقصود از « غير مضارع » اسم مفرد مىباشد چنانچه مصنّف در شرح كافيه به آن تصريح نموده است مانند قول رؤبة بن عجّاج :
اكثرت فى العذل ملحّا دائما * لا تكثرن انّى عسيت صائما
يعنى : زيادهروى در ملامت نمودن كردى در حالى كه على الدّوام در اين سرزنش اصرار و الحاء داشتى ، البتّه البتّه در ملامت و سرزنش نمودن مبالغه مكن بدرستى كه من اميدوارم روزهدار باشم .
شاهد در كلمه « عسيت » است كه ضمير متكلّم اسمش بوده و